قوانین تقسیم ارث

مشخص کردن تکلیف اموال کسی که به دیار باقی رفته است، یکی از کارهایی محسوب می‌شود که بعد از فوت یک نفر باید صورت بگیرد، مخصوصا اگر متوفی، اموال قابل توجهی هم داشته باشد. قانون می‌گوید که باید تکلیف وارثان فرد فوت‌شده و سهم هر یک از آنها در اموال باقی مانده مشخص شود. این کار را اصطلاحا «انحصار وراثت» می‌گویند.حالا این گواهی انحصار وراثت را چطور باید گرفت و چه مراحلی را برای دریافت آن باید طی کرد.

مرحله اول

فرم مخصوص گواهی انحصار وراثت

اول باید به شوراهای حل اختلاف بروید. شما باید به شورای حل اختلاف شهری بروید که آخرین اقامتگاه متوفی بوده است. در این فرم باید اسامی افرادی که از متوفی ارث می‌برند را با مشخصات کامل و نسبت آنها با مرحوم نوشته شود. کار با پر کردن همین فرم تمام نمی‌شود، شما باید به ۲ محل دیگر برای تکمیل مدارک خود مراجعه کنید و دوباره با این فرم به شورای حل اختلاف برگردید.

مرحله دوم

نوبت تأیید وراث است

فرمی که از شورای حل اختلاف گرفته‌اید را به همراه گواهی فوت متوفی و همچنین اصل و کپی‌شناسنامه و کارت ملی‌ تمام وارثان باید به یک دفتر اسناد رسمی ببرید.در این مرحله ۲ شاهد هم که وارثان را می‌شناسند باید همراهتان باشد. در حقیقت این مرحله برای این است که دفتراسناد رسمی، شهادت‌نامه‌ای را تنظیم کند و شاهدان با دادن امضا و گواهی، وراث متوفی را به‌طور رسمی در همان فرم مخصوص تأیید کنند. این فرم ثبت‌شده، یکی از مدارکی است که شوراهای حل اختلاف در مراحل بعدی از شما می‌خواهند.

مرحله سوم

مالیات بر ارث

باید تکلیف اموال و دارایی‌های فرد متوفی هم در این مرحله مشخص شود. وارثان باید فهرستی از اموال منقول و غیرمنقول باقی‌مانده تهیه کنند. یکی از وراث باید به اداره دارایی مراجعه کند تا تکلیف مالیات بر ارث مشخص شود.مالیات براساس اینکه وراث چه نسبتی با متوفی دارند دریافت می‌شود.از نظر شرع و قانون وراث از متوفی چه ارث می‌برند به ۳ طبقه تقسیم می‌شوند:

وراث طبقه اول که عبارتند از: پدر، مادر، زن، شوهر، فرزندان.

وراث طبقه دوم که عبارتند از: اجداد، برادر، خواهر وفرزندان آنها.

وراث طبقه سوم که عبارتند از: عمو، عمه، دایی، خاله و فرزندان آنها

بعد اداره دارایی به شما رسیدی می‌دهد که این رسید هم برای گرفتن گواهی انحصار وراثت لازم است.

مرحله چهارم

مراجعه به شورای حل اختلاف

فرم مخصوص انحصار وراثت که با امضای همه وراث و شاهدان در یکی از دفاتر اسناد رسمی ثبت شده، کپی برابر اصل شناسنامه وراث، گواهی فوت متوفی، کپی برابر اصل عقد نامه همسر متوفی، دادخواست گواهی انحصار وراثت و رسید مالیات بر ارث، مدارک مهمی هستند که  باید تهیه کرده باشید و آنها را به یکی از شوراهای حل اختلاف تحویل دهید.حتما اصل شناسنامه وراث را به همراه داشته باشید.  یک نفر از وراث هم برای ارائه مدارک و دادخواست به شورای حل اختلاف‌ برود کافیست.

مرحله پنجم

آگهی کردن در روزنامه

حالا نوبت همان آگهی در روزنامه رسیده مرجع قضایی پس از ملاحظه اسناد و مدارک که ارائه داده‌اید و با هزینه شما در یک روزنامه کثیرالانتشار، تقاضای شما را آگهی می‌کند تا اگر شخص متوفی، وارث دیگری داشته باشد با ملاحظه این آگهی به دادگاه مراجعه کند. پس از گذشت یک‌ ماه از تاریخ نشر آگهی درصورتی که کسی به آن اعتراض نکند، بدون تشکیل جلسه رسیدگی و دعوت از وراث، گواهی انحصار وراثت صادر خواهد شد.درصورتی که ارزش اموال متوفی کمتر از یک میلیون تومان باشد، شورای حل اختلاف بدون انتشار آگهی و دعوت از ورثه، در جلسه فوق‌العاده با توجه به اسناد و مدارک ارائه شده، گواهی انحصار وراثت را صادر می‌کند.

معترضان به گواهی انحصار وراثت چه کسانی هستند؟

۲ وراث میتوانند به گواهی انحصار وراثت صادر شده اعتراض کنند و دادگاه هم باید با تشکیل جلسه‌ای دیگر، تکلیف را مشخص کند. یکی از کسانی که می‌تواند اعتراض کند دادستان قضایی است؛ یعنی این دادستان اگر تشخیص دهد که فرد فوت شده وارثی ندارد و درخواست ارائه شده بی‌اساس است، می‌تواند به صدور این گواهی اعتراض کند. گروه دوم هم افرادی هستند که فکر می‌کنند نامشان باید در میان وراث باشد و نیست یا گواهی انحصار وراثت به زیان آنها صادر شده است که از رأی دادگاه، تقاضای تجدیدنظر کنند.

مرحله ششم

پیگیری تقسیم ارث

با داشتن گواهی انحصار وراثت  شما میتوانید کاملا قانونی، سراغ تقسیم ارث بروید. بانک‌ها هم با وجود این گواهی به شما اجازه برداشت از حساب شخص متوفی را خواهند داد. درصورت متعدد بودن تعداد وراث، یا باید همه در زمان طلب اموال متوفی حضور داشته باشند یا اینکه همه وراث به یکی از ورثه‌‌، وکالت رسمی و محضری بدهند که به‌ دنبال جمع‌آوری اموال برود.

منبع/ مشاور حقوقي آسا