آیا مغز ما در هنگام بیهوشی صداها و گفتار را پردازش می‌کند

به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی «رشت گیلان» و به نقل از گروه علمی ایرنا، وبگاه سای‌تِک‌دِیلی در گزارشی آورده است:

آیا مغز ما در هنگام بیهوشی هم به سخنان اطرافیان گوش می‌دهد؟ پاسخ پژوهشگران دانشگاه پزشکی بِیلور در تگزاس به این پرسش، مثبت است. آن‌ها کشف کرده‌اند که مغز انسان حتی در هنگامی که از نظر پزشکی بیهوش و بدون پاسخ است، همچنان پردازش‌های پیچیده زبانی را انجام می‌دهد.

دکتر سمیر شِث (Dr. Sameer Sheth)، استاد جراحی مغز و اعصاب در دانشگاه بیلور، می‌گوید: مغز در حالت بیهوشی بسیار فعال‌تر از چیزی است که تصور می‌کردیم. حتی بیماران کاملاً بیهوش، جهان اطرافشان را تحلیل می‌کنند.

اتاق عمل؛ جایی که مغز لو رفت

پژوهشگران از فرصتی نادر استفاده کردند. آن‌ها در هنگام جراحی بیماران مبتلا به صرع، با استفاده از الکترودهایی به باریکی یک تار مو (پراب‌های فوق‌حساس نوروپیکسلز) که به رایانه وصل بودند، از ناحیه هیپوکامپ (مرکز حافظه در مغز) فعالیت سلول‌های مغزی را لحظه به لحظه ضبط کردند.

در آزمایش اول، صداهای تکراری پخش شد که گاهی با صدایی متفاوت قطع می‌شد. نتیجه شگفت‌انگیز بود: نورون‌های (سلول‌های عصبی) هیپوکامپ صداهای غیرعادی را تشخیص دادند و با گذشت زمان واکنششان قوی‌تر شد؛ یعنی مغز حتی در هنگام بیهوشی هم یاد می‌گیرد.

در آزمایش پیشرفته‌تر، داستان‌های کوتاهی پخش شد. مغز در لحظه زبان را پردازش می‌کرد و بین اسم، فعل و صفت تمایز قائل می‌شد، بدون اینکه بیمار ذره‌ای هوشیار باشد.

شگفت‌انگیزتر: پیش‌بینی کلمه بعدی

جالب‌ترین یافته این بود: مغز بیهوش تلاش می‌کند کلمه بعدی داستان را حدس بزند. دکتر بنجامین هِیدِن (Dr. Benjamin Hayden)، استاد دانشگاه بیلور، می‌گوید: می‌دانیم که این نوع پردازش پیش‌بینانه معمولاً در هوشیاری اتفاق می‌افتد؛ اما اکنون فهمیدیم که این وضعیت در حالت ناهشیار هم اتفاق می‌افتد؛ یعنی درک زبان و پیش‌بینی کلمه بعدی، اصلاً به هوشیاری نیاز ندارند.

به عبارت دیگر، هوشیاری احتمالاً نتیجه هماهنگی میان چندین ناحیه از مغز است، نه فقط فعالیت یک بخش خاص مثل هیپوکامپ (مرکز حافظه).

شباهت به هوش مصنوعی و کاربرد عملی

الگوی فعالیت مغز در این مطالعه شباهت جالبی به نحوه عملکرد مدل‌های زبانی هوش مصنوعی دارد؛ این شباهت می‌تواند به درک بهتر پردازش اطلاعات در مغز و هوش مصنوعی کمک کند. این کشف، که جزئیات آن در مجله نِیچِر/ Nature منتشر شده، یک کاربرد عملی مهم هم دارد: می‌تواند راه را برای ساخت پروتزهای گفتاری باز کند. پروتز گفتاری دستگاهی است که به افرادی که بعد از سکته مغزی توانایی صحبت‌کردن را از دست داده‌اند، کمک می‌کند دوباره حرف بزنند.

دکتر ویجی کاتلوویتس (Dr. Vigi Katlowitz)، نویسنده اول پژوهش، می‌گوید: حالا می‌توانیم بپرسیم آیا می‌شود از این سیگنال‌های مغزی برای بخش‌های آسیب‌دیده مغز استفاده کرد یا خیر؟ این پرسشی است که اکنون می‌توانیم در رابطه با این ناحیه از مغز مطرح کنیم.

بیمار درد نمی‌کشد

شاید این سؤال به ذهنتان رسیده باشد که اگر مغز در بیهوشی این‌قدر فعال است، پس بیماران حین عمل جراحی درد را حس می‌کنند؟ پاسخ قاطع پزشکان به این پرسش، منفی است. امروزه، بیهوشی هم هوشیاری را از بین می‌برد، هم حس درد را. این مطالعه فقط پردازش زبان را نشان داده، نه مسیرهای عصبی درد که با دارو کاملاً مسدود می‌شوند. پس بیمار دردی حس نمی‌کند.

محدودیت‌های این پژوهش چه بود؟

پژوهشگران تأکید می‌کنند که این نتایج فقط برای یک نوع داروی بیهوشی به‌دست آمده است و ممکن است درباره خواب عمیق یا کما صادق نباشد. همچنین، آن‌ها فقط یک ناحیه از مغز (هیپوکامپ) را بررسی کرده‌اند و نمی‌دانند سایر قسمت‌های مغز چه رفتاری دارند.

حرف آخر: باید در معنای هوشیاری تجدید نظر کنیم

دکتر شِث در پایان می‌گوید: این پژوهش ما را وادار می‌کند که معنای هوشیاری را دوباره بررسی کنیم. مغز خیلی بیشتر از آنچه ما تصور می‌کنیم، پشت صحنه و بدون اینکه متوجه باشیم، مشغول کار است.